XXI əsrin beynəlxalq münasibətlər sistemi sürətlə dəyişən və mürəkkəb geosiyasi proseslərlə xarakterizə olunur. Münaqişələr, regional qarşıdurmalar, terrorizm, enerji təhlükəsizliyi, informasiya müharibələri və yeni texnoloji risklər dövlətlərin təhlükəsizlik strategiyasını daha da aktuallaşdırır. Belə bir şəraitdə hər bir ölkə üçün əsas prioritetlərdən biri milli təhlükəsizliyin təmin olunması, sabitliyin qorunması və müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsidir.

Dünya təcrübəsi göstərir ki, sabitlik pozulan ölkələrdə iqtisadi inkişaf dayanır, sosial rifah zəifləyir və dövlət institutları böhranla üz-üzə qalır. Bu baxımdan təhlükəsizlik yalnız hərbi sahə ilə məhdudlaşmır; o, siyasi sabitliyi, iqtisadi dayanıqlılığı, sosial rifahı və hüquqi dövlət quruculuğunu da əhatə edir. Sabitlik və təhlükəsizlik olmadan davamlı inkişaf mümkün deyil.

Müasir dövlətlərin təhlükəsizlik strategiyası bir neçə əsas istiqaməti əhatə edir:

1. Hərbi təhlükəsizlik və güclü ordu

Hər bir dövlətin suverenliyinin əsas təminatçılarından biri onun güclü Silahlı Qüvvələridir. Müasir texnologiyalarla təchiz olunmuş, yüksək peşəkarlığa malik ordu istənilən xarici təhlükəyə qarşı etibarlı müdafiə mexanizmi yaradır.

2. Siyasi sabitlik və dövlət idarəçiliyi

Sabit siyasi sistem və güclü dövlət institutları təhlükəsizliyin əsas şərtlərindən biridir. Dövlət idarəçiliyində şəffaflıq, hüququn aliliyi və vətəndaşların hüquqlarının qorunması ölkədə ictimai sabitliyin möhkəmlənməsinə xidmət edir.

3. İqtisadi təhlükəsizlik

İqtisadi güc dövlətin təhlükəsizlik potensialının mühüm tərkib hissəsidir. Güclü iqtisadiyyat müdafiə imkanlarının artırılmasına, sosial proqramların həyata keçirilməsinə və ölkənin geosiyasi mövqeyinin möhkəmlənməsinə şərait yaradır.

4. İnformasiya və kiber təhlükəsizlik

Müasir dövrdə informasiya müharibələri və kiber hücumlar dövlətlər üçün ciddi risklər yaradır. Buna görə də informasiya təhlükəsizliyi və kiber müdafiə sistemləri dövlət siyasətində mühüm yer tutur.

Azərbaycan müstəqillik qazandıqdan sonra qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri güclü dövlət quruculuğu və milli təhlükəsizlik sisteminin formalaşdırılması idi. Ümummilli lider Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi strateji kurs nəticəsində ölkədə siyasi sabitlik təmin olundu, dövlət institutları möhkəmləndirildi və iqtisadi inkişafın əsasları yaradıldı.

Bu siyasət Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir. Son illərdə Azərbaycanın iqtisadi gücü artmış, enerji və nəqliyyat layihələri ölkənin beynəlxalq nüfuzunu yüksəltmişdir. Paralel olaraq, Silahlı Qüvvələrin modernləşdirilməsi və müdafiə sənayesinin inkişafı istiqamətində mühüm addımlar atılmışdır.

2020-ci ildə baş vermiş Vətən müharibəsi Azərbaycanın uzun illər ərzində həyata keçirdiyi strateji hazırlığın nəticəsi kimi qiymətləndirilir. Hərbi, siyasi və diplomatik sahələrdə aparılan məqsədyönlü siyasət nəticəsində ölkə öz ərazi bütövlüyünü bərpa etmiş və regionda yeni reallıqlar formalaşdırmışdır.

Cənubi Qafqaz regionu tarixən geosiyasi maraqların toqquşduğu məkanlardan biri olub. Bu baxımdan Azərbaycan regional sabitliyin təmin olunmasında mühüm rol oynayır. Enerji layihələri, nəqliyyat dəhlizləri və beynəlxalq əməkdaşlıq təşəbbüsləri ölkənin regiondakı strateji mövqeyini gücləndirir.

Azərbaycan eyni zamanda beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq edir, qlobal təhlükəsizlik məsələlərinin müzakirə olunduğu platformalarda fəal iştirak edir. Bakı şəhərində keçirilən beynəlxalq forumlar və konfranslar ölkənin qlobal dialoq məkanı kimi rolunu daha da artırır.

Tarixi təcrübə sübut edir ki, sabitlik və təhlükəsizlik olmayan ölkələrdə iqtisadi və sosial inkişaf davamlı ola bilməz. Buna görə də dövlət siyasətində təhlükəsizlik məsələlərinin prioritet kimi müəyyənləşdirilməsi strateji zərurətdir.

Sabitlik cəmiyyətin bütün sahələrinin harmonik inkişafını təmin edir. Güclü təhlükəsizlik sistemi isə dövlətin suverenliyini qorumaqla yanaşı, vətəndaşların rifahı və gələcək inkişaf üçün möhkəm zəmin yaradır.

Müasir dünyada baş verən geosiyasi proseslər göstərir ki, təhlükəsizlik, sabitlik və müdafiə məsələləri hər bir dövlətin strateji gündəliyində əsas yer tutmalıdır. Bu sahədə həyata keçirilən məqsədyönlü siyasət dövlətlərin müstəqilliyini qorumaqla yanaşı, onların davamlı inkişafını da təmin edir.

Azərbaycanın son illərdə əldə etdiyi uğurlar da sübut edir ki, güclü iqtisadiyyat, müasir ordu, balanslaşdırılmış xarici siyasət və milli həmrəylik dövlət təhlükəsizliyinin əsas dayaqlarıdır. Bu siyasət ölkənin gələcək inkişafı və regionda sülhün möhkəmlənməsi üçün mühüm zəmin yaradır.

Bayram Xudayarov

Elm və Təhsil Nazirliyi Fizika İnstitutunun əməkdaşı, "Heydər Əliyev məktəbinin davamçıları" Feysbuk qrupunun təsisçisi və rəhbəri, YAP-ın fəal üzvü