Müasir dövrdə enerji və nəqliyyat təhlükəsizliyi qlobal siyasətin və iqtisadi inkişafın əsas prioritet istiqamətlərindən biri kimi çıxış edir. Bu kontekstdə Azərbaycan ilə Gürcüstan arasında formalaşmış Bakı–Tbilisi əməkdaşlığı yalnız iki ölkənin deyil, bütövlükdə regionun və daha geniş coğrafiyanın enerji və nəqliyyat təhlükəsizliyinin təmin olunmasında həlledici və əvəzsiz rol oynayır. Bu əməkdaşlıq modeli uzun illər ərzində formalaşaraq real nəticələr vermiş və özünü etibarlı tərəfdaşlıq nümunəsi kimi təsdiqləmişdir.

Azərbaycan–Gürcüstan əməkdaşlığının bu istiqamətdə strateji əhəmiyyət qazanmasının əsas səbəbi onun konkret layihələr üzərində qurulmasıdır. Bu layihələr regionun geoiqtisadi xəritəsini dəyişməklə yanaşı, Avrasiya məkanında enerji və nəqliyyat marşrutlarının şaxələndirilməsinə mühüm töhfə vermişdir. Xüsusilə Bakı–Tbilisi–Ceyhan əsas ixrac neft kəməri bu baxımdan tarixi əhəmiyyətə malikdir. 2006-cı ildə istismara verilmiş bu kəmər vasitəsilə Xəzər hövzəsinin zəngin enerji resursları dünya bazarlarına çıxarılmış və regionun enerji potensialı qlobal miqyasda reallaşdırılmışdır.

Enerji əməkdaşlığının digər mühüm istiqaməti Bakı–Tbilisi–Ərzurum qaz kəməri və onun davamı olan Cənub Qaz Dəhlizi layihəsidir. Bu layihə Azərbaycan qazının Gürcüstan üzərindən Türkiyə və Avropa bazarlarına nəqlini təmin edərək Avropanın enerji təhlükəsizliyinin şaxələndirilməsində mühüm rol oynayır. Xüsusilə son illərdə Avropa məkanında enerji təhlükəsizliyi məsələlərinin aktuallaşdığı bir dövrdə bu layihələrin əhəmiyyəti daha da artmışdır.

Bakı–Tbilisi əməkdaşlığının nəqliyyat sahəsindəki uğurları da eyni dərəcədə diqqətəlayiqdir. 2017-ci ildə istifadəyə verilmiş Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu xətti Şərq ilə Qərb arasında ən qısa və effektiv nəqliyyat marşrutlarından biri kimi çıxış edir. Bu layihə yalnız region ölkələri üçün deyil, həm də beynəlxalq ticarət üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Son illərdə bu marşrut üzrə yükdaşımaların həcminin artması onun strateji əhəmiyyətini bir daha təsdiqləyir.

Eyni zamanda, bu əməkdaşlıq Orta Dəhlizin formalaşmasında və inkişafında əsas rol oynayır. Azərbaycan və Gürcüstanın koordinasiyalı fəaliyyəti nəticəsində bu dəhliz Avropa ilə Asiya arasında alternativ və etibarlı nəqliyyat marşrutu kimi ön plana çıxır. Bu isə qlobal ticarətin şaxələndirilməsinə və logistika imkanlarının genişlənməsinə mühüm töhfə verir.

Prezident İlham Əliyev-in 2026-cı il aprelin 6-da Gürcüstana səfəri zamanı verdiyi bəyanatda da enerji və nəqliyyat sahəsində əməkdaşlığın əhəmiyyəti xüsusi vurğulanmışdır. Dövlət başçısı qeyd etmişdir ki, Azərbaycan ilə Gürcüstan arasında həyata keçirilən layihələr yalnız iki ölkə üçün deyil, daha geniş region üçün strateji əhəmiyyət kəsb edir və bu əməkdaşlıq gələcəkdə də inkişaf etdiriləcək.

Bu əməkdaşlığın mühüm xüsusiyyətlərindən biri onun qarşılıqlı fayda prinsipinə əsaslanmasıdır. Azərbaycan öz enerji resurslarını dünya bazarlarına çıxarmaq imkanı əldə edirsə, Gürcüstan tranzit ölkə kimi strateji mövqeyini gücləndirir. Bu qarşılıqlı fayda tərəflər arasında uzunmüddətli və dayanıqlı əməkdaşlığın formalaşmasına şərait yaradır.

Enerji və nəqliyyat layihələrinin digər mühüm nəticəsi regionda iqtisadi sabitliyin möhkəmlənməsidir. Bu layihələr vasitəsilə yaradılan iqtisadi imkanlar region ölkələri arasında qarşılıqlı asılılığı artırır və bu da öz növbəsində sabitliyin təmin olunmasına xidmət edir. Beləliklə, iqtisadi əməkdaşlıq təhlükəsizlik amilinə çevrilir.

Müasir dövrdə Bakı–Tbilisi əməkdaşlığı yeni istiqamətlər üzrə də inkişaf edir. Xüsusilə “yaşıl enerji” sahəsində əməkdaşlıq perspektivləri, Xəzər dənizinin bərpaolunan enerji potensialının Avropaya ötürülməsi layihələri və logistika infrastrukturunun modernləşdirilməsi bu əməkdaşlığın gələcək inkişaf konturlarını müəyyən edir. Bu isə göstərir ki, tərəfdaşlıq yalnız mövcud layihələrlə məhdudlaşmır, eyni zamanda gələcəyə yönəlmiş strateji baxışa əsaslanır.

Bununla yanaşı, enerji və nəqliyyat sahəsində əldə olunan uğurlar Azərbaycan və Gürcüstanın beynəlxalq mövqelərinin möhkəmlənməsinə də xidmət edir. Bu ölkələr qlobal enerji və nəqliyyat sistemində etibarlı tərəfdaş kimi tanınır və bu status onların beynəlxalq nüfuzunu artırır.

Elmira Kazımova,

YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədri

Neftçala Rayon Mədəniyyət Mərkəzinin direktoru