2026-cı il mayın 4-də Ermənistanın paytaxtı İrəvan şəhərində keçirilən “Avropa Siyasi Birliyi”nin 8-ci Zirvə toplantısı müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində mühüm siyasi hadisələrdən biri kimi diqqət mərkəzində oldu. Qlobal geosiyasi proseslərin mürəkkəbləşdiyi, enerji təhlükəsizliyi, regional sabitlik və s. məsələlərin beynəlxalq gündəliyin əsas prioritetlərinə çevrildiyi bir dövrdə keçirilən Zirvə toplantısı Avropa məkanında siyasi dialoq və əməkdaşlığın genişləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı. Prezident İlham Əliyev tədbirdə videobağlantı formatında çıxış edərək regionda yaranmış yeni reallıqlar, Azərbaycan–Ermənistan münasibətlərində müşahidə olunan müsbət dinamika və gələcək əməkdaşlıq perspektivləri ilə bağlı mühüm mesajlar verdi.

“Avropa Siyasi Birliyi” platforması yarandığı gündən etibarən Avropa ölkələri arasında təhlükəsizlik, enerji, iqtisadi əməkdaşlıq və siyasi dialoqun inkişaf etdirilməsi məqsədinə xidmət edir. Bu platformanın əsas xüsusiyyətlərindən biri Avropa məkanında müxtəlif siyasi baxışlara malik dövlətləri ortaq maraqlar ətrafında bir araya gətirməsidir. Azərbaycanın bu platformada fəal iştirakı ölkəmizin beynəlxalq münasibətlər sistemində artan rolunun və geosiyasi əhəmiyyətinin göstəricisidir.

Prezident İlham Əliyevin Zirvə toplantısındakı çıxışı bir neçə mühüm istiqaməti əhatə etməklə yanaşı, postmünaqişə dövründə Cənubi Qafqazda formalaşan yeni siyasi və iqtisadi münasibətlər sisteminin mahiyyətini də ortaya qoydu. Dövlət başçısının çıxışında diqqət çəkən əsas məqamlardan biri Ermənistanın 2028-ci ildə “Avropa Siyasi Birliyi”nin Zirvə toplantısının Azərbaycanda keçirilməsi ilə bağlı namizədliyimizi dəstəkləməsi oldu. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, bu addım Azərbaycan ilə Ermənistan arasında sülhün real olmasının mühüm göstəricilərindən biridir.

Ermənistanın Azərbaycanın namizədliyini dəstəkləməsi regionda yeni siyasi mərhələnin başlandığını göstərən mühüm hadisədir. Uzun illər davam edən qarşıdurma və işğal siyasətindən sonra bu gün Cənubi Qafqazda əməkdaşlıq və qarşılıqlı etimad mühitinin formalaşması istiqamətində mühüm addımlar atılır. Prezident İlham Əliyevin “Biz cəmi doqquz aydır ki, sülh şəraitindəyik və sülhdə yaşamağı öyrənirik” fikri də məhz bu yeni mərhələnin siyasi mahiyyətini ifadə edir.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında diqqət çəkən digər mühüm məqamlardan biri sülhün artıq konkret iqtisadi nəticələr verməsi ilə bağlı idi. Dövlət başçısı qeyd etdi ki, Azərbaycan Ermənistanla münasibətlərdə yeni əməkdaşlıq imkanlarının formalaşdırılması istiqamətində mühüm addımlar atıb. Xüsusilə uzun illər tətbiq olunmuş tranzit məhdudiyyətlərinin aradan qaldırılması nəticəsində indiyədək Azərbaycan ərazisi vasitəsilə Ermənistana 28 min ton yük daşınıb. Bu fakt regionda iqtisadi münasibətlərin və kommunikasiyaların bərpası baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Bununla yanaşı, Azərbaycan ilk dəfə olaraq Ermənistana öz neft məhsullarını – benzin və dizel ixrac etməyə başlayıb. İndiyədək 12 min ton neft məhsulunun Ermənistana göndərilməsi iki ölkə arasında iqtisadi münasibətlərin formalaşmağa başladığını göstərən mühüm göstəricidir. Bu proses həm regionda qarşılıqlı iqtisadi asılılığın artmasına, həm də uzunmüddətli sabitliyin möhkəmlənməsinə xidmət edir.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında xüsusi yer tutan məsələlərdən biri də regionun gələcək nəqliyyat və logistika imkanları ilə bağlı idi. Dövlət başçısının qeyd etdiyi “Trampın Beynəlxalq Sülh və Rifah Marşrutu” layihəsi Azərbaycanı Naxçıvanla birləşdirməklə yanaşı, Orta Dəhlizin mühüm hissəsinə çevriləcək. Bu layihə yalnız regional deyil, beynəlxalq miqyasda da strateji əhəmiyyətə malikdir. Çünki hazırda Avropa ilə Asiya arasında alternativ və təhlükəsiz nəqliyyat marşrutlarına böyük ehtiyac var və Azərbaycan bu istiqamətdə mühüm tranzit mərkəzi kimi çıxış edir.

Orta Dəhlizin əhəmiyyətinin sürətlə artdığı bir dövrdə Azərbaycanın həyata keçirdiyi nəqliyyat və logistika siyasəti ölkəmizin beynəlxalq iqtisadi sistemdə rolunu daha da gücləndirir. Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, Şərq–Qərb və Şimal–Cənub nəqliyyat dəhlizləri Azərbaycanın Avrasiyanın əsas nəqliyyat qovşaqlarından birinə çevrildiyini göstərir. Yeni marşrutların açılması isə bu strateji mövqeni daha da möhkəmləndirəcək.

Prezident İlham Əliyevin Zirvə toplantısındakı çıxışı bir daha nümayiş etdirdi ki, Azərbaycan postmünaqişə dövründə regionda sülhün, əməkdaşlığın və iqtisadi inteqrasiyanın əsas təşəbbüskarıdır. Bu gün ölkəmizin həyata keçirdiyi siyasət Cənubi Qafqazı qarşıdurma məkanından əməkdaşlıq və inkişaf məkanına çevirməyə xidmət edir.

Azərbaycanın beynəlxalq platformalarda artan nüfuzu, regional təşəbbüslərin mərkəzində yer alması və əməkdaşlıq gündəliyini müəyyən edən əsas dövlətlərdən birinə çevrilməsi Prezident İlham Əliyevin uzaqgörən və milli maraqlara əsaslanan siyasətinin nəticəsidir. “Avropa Siyasi Birliyi”nin 8-ci Zirvə toplantısında səsləndirilən fikirlər də bir daha təsdiqlədi ki, Azərbaycan regionun gələcəyini müəyyən edən əsas siyasi və iqtisadi güclərdən biridir.

Bu gün regionda formalaşan yeni reallıqlar davamlı sülh, qarşılıqlı əməkdaşlıq və iqtisadi inteqrasiya üçün geniş imkanlar yaradır. Azərbaycan isə bu prosesin aparıcı qüvvəsi kimi həm regional sabitliyə, həm də beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafına mühüm töhfələr verməyə davam edir.

Ülvi Fərzəliyev,

YAP Neftçala rayon təşkilatının sədri