Müasir dünyada şəhərlərin inkişafı artıq yalnız yeni binaların və yolların tikintisi ilə ölçülmür. XXI əsrin urbanizasiya siyasətində əsas meyar insan rahatlığı, ekoloji təhlükəsizlik, dayanıqlı inkişaf və texnoloji yeniliklərin tətbiqidir. Bu baxımdan Azərbaycan son illər regionda yeni şəhərsalma yanaşması formalaşdıran ölkələrdən biri kimi diqqət çəkir. Prezident İlham Əliyev rəhbərliyi ilə həyata keçirilən siyasət göstərir ki, ölkəmiz gələcəyin şəhərlərini qurarkən insan amilini və ekoloji tarazlığı əsas prioritetlər sırasında görür.

Bakıda keçirilən Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyasında Prezident İlham Əliyevin çıxışı zamanı səsləndirdiyi fikirlər də bu yanaşmanın əsas mahiyyətini ortaya qoydu. Dövlət başçısı dayanıqlı şəhər inkişafının yalnız iqtisadi göstəricilərdən ibarət olmadığını, burada sosial rifahın, ekoloji təhlükəsizliyin və müasir idarəetmə mexanizmlərinin mühüm rol oynadığını vurğuladı.

Son illərdə Azərbaycanda həyata keçirilən şəhərsalma layihələri göstərir ki, ölkə urbanizasiya prosesinə strateji yanaşır. Xüsusilə Bakı şəhərində aparılan yenidənqurma işləri müasir urbanistika prinsiplərinə əsaslanır. Yeni parkların salınması, ictimai məkanların genişləndirilməsi, nəqliyyat infrastrukturunun yenilənməsi və ekoloji layihələrin həyata keçirilməsi paytaxtın inkişaf modelində mühüm yer tutur.

Bu baxımdan “Qara şəhər”in “Ağ şəhər”ə çevrilməsi xüsusi diqqət çəkən layihələrdən biridir. Uzun illər sənaye tullantıları və ekoloji problemlərlə tanınan həmin ərazi bu gün müasir yaşayış və biznes mərkəzinə çevrilir. Layihə çərçivəsində geniş yaşıllıq zonaları yaradılıb, piyadalar üçün rahat məkanlar formalaşdırılıb və enerji səmərəliliyi prinsiplərinə uyğun infrastruktur qurulub. Bu, Azərbaycanın şəhərsalma siyasətində ekoloji transformasiyanın real nümunəsi hesab olunur.

Müasir şəhər konsepsiyasında nəqliyyat məsələsi də əsas istiqamətlərdən biridir. Bakı şəhərində son illər həyata keçirilən yol-nəqliyyat layihələri, yeni metro xətlərinin tikintisi və ictimai nəqliyyatın yenilənməsi insanların gündəlik həyat rahatlığının artırılmasına xidmət edir. Elektrik avtobuslarının istifadəsinin genişləndirilməsi isə ekoloji baxımdan mühüm addım kimi qiymətləndirilir.

Şəhərsalma siyasətində yaşıl məkanların artırılması da xüsusi diqqət mərkəzindədir. Son illərdə Bakıda və bölgələrdə minlərlə ağac əkilib, yeni parklar və bulvar əraziləri salınıb. Şəhər mühitində ekoloji balansın qorunması insanların həyat keyfiyyətinə birbaşa təsir göstərən amillərdən biri hesab olunur. Bu siyasət həm də qlobal iqlim dəyişiklikləri fonunda Azərbaycanın məsuliyyətli yanaşmasının göstəricisidir.

Azərbaycanın dayanıqlı inkişaf strategiyasında işğaldan azad edilmiş ərazilər xüsusi yer tutur. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur “yaşıl enerji zonası” elan olunub və burada həyata keçirilən layihələrdə alternativ enerji həlləri prioritet təşkil edir. Günəş və külək enerjisi layihələri, müasir su idarəetmə sistemləri və ekoloji tikinti standartları bölgənin gələcək inkişaf modelini müəyyənləşdirir.

Xüsusilə “ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” konsepsiyalarının tətbiqi Azərbaycanın urbanizasiya siyasətində yeni mərhələ hesab olunur. Ağalı kəndi bu baxımdan nümunəvi layihələrdən biridir. Burada rəqəmsal idarəetmə sistemləri, alternativ enerji mənbələri, müasir kənd təsərrüfatı texnologiyaları və ekoloji həllər vahid konsepsiya şəklində tətbiq edilir. Bu model gələcəkdə digər yaşayış məntəqələri üçün də nümunə rolunu oynayır.

Prezident İlham Əliyevin şəhərsalma siyasətində diqqət çəkən əsas məqamlardan biri insan amilinin ön plana çəkilməsidir. Yeni yaşayış massivləri və şəhər layihələri hazırlanarkən yalnız memarlıq görünüşü deyil, insanların gündəlik ehtiyacları və sosial rahatlığı da nəzərə alınır. Məktəblər, xəstəxanalar, idman və mədəniyyət obyektləri yaşayış kompleksləri ilə paralel şəkildə qurulur. Bu isə şəhərsalmanın sosial siyasətlə inteqrasiya olunduğunu göstərir.

Müasir urbanizasiya dövründə rəqəmsal texnologiyalar da şəhərlərin inkişafında mühüm rol oynayır. Azərbaycanda elektron xidmətlərin genişləndirilməsi, rəqəmsal idarəetmə sistemlərinin tətbiqi və “smart city” həllərinin inkişafı bu istiqamətdə mühüm nəticələr ortaya qoyur. Şəhər infrastrukturlarının daha səmərəli idarə olunması həm resurslara qənaət edir, həm də vətəndaş məmnunluğunu artırır.

Azərbaycanın həyata keçirdiyi siyasət göstərir ki, dayanıqlı şəhər inkişafı yalnız bugünkü ehtiyaclara deyil, gələcək nəsillərin maraqlarına da hesablanmalıdır. Ekoloji təhlükəsizlik, sosial rifah və texnoloji yeniliklər arasında balansın qorunması bu modelin əsasını təşkil edir.

Bu gün Azərbaycan urbanizasiya sahəsində region üçün nümunəvi inkişaf modeli formalaşdırır. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən siyasət nəticəsində ölkəmizdə qurulan şəhərlər yalnız müasir memarlıq nümunələri deyil, həm də insan rahatlığını, ekoloji təhlükəsizliyi və dayanıqlı inkişafı özündə birləşdirən gələcəyin yaşayış məkanlarıdır.

Mehdi Miriyev,

YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədri

Neftçala rayon MKTİB-in rəisi