2020-ci ildə başa çatmış 44 günlük Vətən Müharibəsi və 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilmiş lokal xarakterli antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycanın bütün suveren ərazilərində konstitusion quruluş və dövlət idarəçiliyi tam bərpa edilmişdir. Bu proses işğaldan azad olunmuş ərazilərdə genişmiqyaslı yenidənqurma və bərpa mərhələsinin başlanmasına real zəmin yaratmışdır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında həyata keçirilən kompleks dövlət proqramları çərçivəsində infrastrukturun yenilənməsi, yaşayış məntəqələrinin müasir şəhərsalma prinsipləri əsasında qurulması və dayanıqlı inkişaf modelinin tətbiqi prioritet istiqamət kimi müəyyən edilmişdir.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən elan edilmiş “Böyük Qayıdış” strategiyası azad olunmuş ərazilərin sosial-iqtisadi reinteqrasiyasını, məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına mərhələli və təhlükəsiz qayıdışını nəzərdə tutur. Dövlət büdcəsindən ayrılmış milyardlarla manat vəsait hesabına yollar, körpülər, elektrik və su xətləri, qaz təchizatı, rabitə infrastrukturu qurulmuş, hava limanları və logistika mərkəzləri istifadəyə verilmişdir. Regionda “ağıllı kənd” və “ağıllı şəhər” konsepsiyaları tətbiq olunmaqla müasir texnologiyalar əsaslı idarəetmə modeli formalaşdırılır.

Xocalı rayonu da bu genişmiqyaslı dirçəliş prosesinin mühüm tərkib hissəsidir. 1992-ci ildə tamamilə dağıdılmış və uzun illər ərzində infrastrukturu məhv edilmiş Xocalı bu gün yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyur. 2023-cü ildə dövlət suverenliyinin tam bərpasından sonra rayonda ilkin təhlükəsizlik və infrastruktur tədbirləri həyata keçirilmiş, ərazi mina və partlamamış sursatlardan təmizlənmiş, kommunikasiya xətləri bərpa edilmişdir. Ardınca şəhərsalma layihələri hazırlanmış, yaşayış və ictimai binaların tikintisinə başlanılmışdır.

Xocalının dirçəlişi yalnız fiziki yenidənqurma ilə məhdudlaşmır. Burada sosial həyatın canlandırılması, təhsil və səhiyyə müəssisələrinin qurulması, mədəni irsin qorunması və memorial komplekslərin yaradılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsinin əbədiləşdirilməsi və eyni zamanda gələcək nəsillər üçün təhlükəsiz və firavan yaşayış mühitinin formalaşdırılması paralel şəkildə həyata keçirilir. Bu yanaşma tarixi yaddaş ilə müasir inkişaf modelinin uzlaşdırılmasını təmin edir.

Dövlət tərəfindən həyata keçirilən yenidənqurma siyasəti iqtisadi canlanmaya da xidmət edir. Kənd təsərrüfatı potensialının bərpası, kiçik və orta sahibkarlığın təşviqi, turizm və xidmət sektorunun inkişafı istiqamətində addımlar atılır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələrinin vahid iqtisadi məkana inteqrasiyası regionun uzunmüddətli sabitliyinə və rifahına zəmin yaradır.

Xocalının dirçəlişi, əslində, Azərbaycanın milli iradəsinin, dövlət gücünün və strateji baxışının təzahürüdür. Uzun illər ərzində dağıntıya məruz qalmış bir şəhərin yenidən qurulması yalnız infrastruktur layihəsi deyil, həm də tarixi ədalətin və milli qürurun bərpasıdır. Bu proses sübut edir ki, Azərbaycan dövləti öz ərazilərində davamlı sülh, təhlükəsizlik və inkişaf modelini formalaşdırmaq əzmindədir və azad edilmiş torpaqların hər qarışı gələcək nəsillər üçün abad, təhlükəsiz və firavan məkanlara çevriləcəkdir.

Şahin Mənəfov,

YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədri

Neftçala Rayon Statistika İdarəsinin rəisi