Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması Azərbaycan xalqının çoxəsrlik dövlətçilik tarixində milli müstəqillik iradəsinin və azadlıq ideallarının təntənəsi kimi xüsusi yer tutur. 1918-ci il mayın 28-də qəbul edilən İstiqlal Bəyannaməsi ilə xalqımızın müstəqil yaşamaq haqqı bütün dünyaya bəyan edildi və Şərqdə ilk parlamentli respublikanın əsası qoyuldu. Cəmi 23 ay fəaliyyət göstərməsinə baxmayaraq, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti milli dövlətçilik tariximizdə silinməz iz qoyaraq gələcək nəsillər üçün mühüm siyasi irs formalaşdırdı.

Həmin dövrdə mövcud olan mürəkkəb beynəlxalq vəziyyət, siyasi təzyiqlər və regional təhlükələrə baxmayaraq, cümhuriyyət rəhbərləri qısa müddətdə müasir dövlət quruculuğu istiqamətində mühüm addımlar atmağa nail oldular. Bu baxımdan Məhəmməd Əmin Rəsulzadə və digər görkəmli siyasi xadimlərin fəaliyyəti Azərbaycan tarixində böyük dövlətçilik nümunəsi kimi qiymətləndirilir.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin əsas nailiyyətlərindən biri demokratik idarəçilik sisteminin yaradılması oldu. Fəaliyyətə başlayan parlament ölkədə siyasi plüralizmin və çoxpartiyalı sistemin inkişafına şərait yaratdı. Müxtəlif millətlərin və siyasi qüvvələrin parlamentdə təmsil olunması demokratik ənənələrin formalaşdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Həmin dövrdə qəbul edilən qərarlar hüquqi dövlət prinsiplərinə və xalqın milli maraqlarına əsaslanırdı.

Cümhuriyyət dövründə insan hüquq və azadlıqlarının təmin olunması istiqamətində də mühüm addımlar atıldı. Xüsusilə qadınlara seçki hüququnun verilməsi Azərbaycan dövlətinin mütərəqqi və demokratik dəyərlərə sadiqliyini nümayiş etdirirdi. Bu qərar bir çox Avropa ölkələrindən əvvəl qəbul edilmiş mühüm demokratik yenilik idi və Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin modern dövlət modeli qurmaq əzmini ortaya qoyurdu.

Milli dövlət atributlarının təsis olunması da cümhuriyyətin tarixi xidmətləri sırasında xüsusi yer tutur. Üçrəngli dövlət bayrağının qəbul edilməsi xalqın milli kimliyinin və istiqlal düşüncəsinin əsas simvollarından birinə çevrildi. Bu gün həmin bayraq müstəqil Azərbaycanın suverenliyini və milli birliyini ifadə edən ən ali dövlət rəmzidir.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti milli ordu quruculuğu sahəsində də mühüm işlər gördü. Güclü ordunun formalaşdırılması dövlət müstəqilliyinin qorunmasının əsas şərtlərindən biri hesab edilirdi. Həmin dövrdə yaradılan hərbi birliklər və qəbul olunan qərarlar gələcək Azərbaycan ordusunun formalaşması baxımından mühüm tarixi təcrübə yaratdı.

Təhsil və maarifçilik siyasəti də cümhuriyyət hökumətinin fəaliyyətində mühüm istiqamətlərdən biri idi. Milli kadr potensialının formalaşdırılması məqsədilə mühüm addımlar atıldı, xaricdə təhsil proqramları həyata keçirildi. 1919-cu ildə Bakı Dövlət Universitetinin yaradılması Azərbaycan xalqının elm və təhsil sahəsində inkişafına hesablanmış strateji qərar idi. Bu addım milli ziyalı təbəqəsinin formalaşmasına və ölkənin intellektual potensialının güclənməsinə mühüm töhfə verdi.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti beynəlxalq münasibətlər sistemində də fəal siyasət yürüdürdü. Paris Sülh Konfransında Azərbaycan nümayəndə heyətinin iştirakı və ölkəmizin de-fakto tanınması gənc respublikanın diplomatik uğurlarından biri idi. Bu, Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə müstəqil dövlət kimi qəbul olunması baxımından mühüm siyasi hadisə hesab edilir.

Lakin geosiyasi maraqların toqquşması və xarici müdaxilələr nəticəsində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin fəaliyyəti 1920-ci ilin aprelində dayandırıldı. Buna baxmayaraq, cümhuriyyətin yaratdığı dövlətçilik ənənələri xalqımızın milli yaddaşında yaşadı və müstəqillik ideyasının gələcək nəsillərə ötürülməsində mühüm rol oynadı.

Müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra Azərbaycan Respublikası özünü Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin siyasi və mənəvi varisi elan etdi. Heydər Əliyev milli dövlətçilik ənənələrinin qorunması və inkişaf etdirilməsi istiqamətində mühüm addımlar ataraq Azərbaycanın müstəqilliyini möhkəmləndirdi, ölkədə siyasi sabitliyi təmin etdi və davamlı inkişaf strategiyasının əsasını formalaşdırdı.

Bu gün İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilən siyasət nəticəsində Azərbaycan regionun ən güclü dövlətlərindən birinə çevrilib. Ölkəmizin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam təmin olunması Azərbaycan dövlətçiliyinin gücünü və milli birliyini bütün dünyaya nümayiş etdirdi.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 23 aylıq fəaliyyəti sübut etdi ki, xalqımız güclü dövlət qurmaq, müstəqil yaşamaq və demokratik idarəçilik ənənələrini formalaşdırmaq iqtidarındadır. Bu siyasi irs müasir Azərbaycanın inkişaf yolunda mühüm ideoloji və tarixi əsas olaraq bu gün də böyük əhəmiyyət daşıyır.

Namiq Məmmədov,

YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədri

Xıllı qəsəbə İƏD üzrə nümayəndə