1990-cı il yanvarın 20-si Azərbaycan xalqının tarixinə misli görünməmiş bir vəhşilik, eyni zamanda milli iradənin sarsılmazlığını sübut edən faciəvi, lakin şərəfli bir gün kimi daxil olmuşdur. Həmin gecə sovet imperiyası özünün siyasi iflasını silahsız insanlara qarşı hərbi güc tətbiq etməklə ört-basdır etməyə çalışmış, Bakıda və respublikanın digər bölgələrində dinc əhali amansız qırğına məruz qalmışdır. Bu hadisə təkcə bir şəhərin deyil, bütövlükdə bir xalqın hüquqlarının tapdanması idi.

Faciənin ən dəhşətli cəhətlərindən biri ondan ibarət idi ki, sovet ordusu qadın, qoca, uşaq demədən, heç bir fərq qoymadan vətəndaşları ağır texnikadan və müxtəlif tipli silahlardan atəşə tutmuşdur. Dinc insanlar küçələrdə, evlərinin qarşısında, hətta yaralılara kömək etmək istəyərkən belə qətlə yetirilmişdir. Bu, artıq “ictimai asayişin qorunması” adı altında həyata keçirilən əməliyyat yox, açıq şəkildə planlaşdırılmış kütləvi qırğın idi.

Bakının küçələrinə yeridilən tanklar, zirehli texnika və silahlı hərbi birləşmələr faktiki olaraq mülki əhaliyə qarşı müharibə aparırdı. Hərbi hissələrə verilən əmrlər hüquqi və mənəvi baxımdan heç bir izahata sığmırdı. Fövqəladə vəziyyət elan edilməmişdən öncə həyata keçirilən bu hərbi müdaxilə beynəlxalq hüququn, insan haqlarının və SSRİ-nin öz konstitusiyasının kobud şəkildə pozulması idi.

Hadisələr zamanı yüzlərlə günahsız insan həyatını itirdi, minlərlə vətəndaş yaralandı. Ölənlər arasında müxtəlif peşə sahibləri, gənclər, qadınlar və uşaqlar vardı. Bu fakt bir daha sübut etdi ki, sovet rejimi üçün insan həyatı heç bir əhəmiyyət daşımırdı və əsas məqsəd azadlıq tələbi ilə ayağa qalxmış xalqı qorxu və zor gücü ilə susdurmaq idi.

20 Yanvar hadisələri həm də Azərbaycan xalqının milli oyanışının qarşısını almaq cəhdi idi. Lakin bu cəhd tam əks nəticə verdi. Qanla yazılan həmin gecə xalqın azadlıq iradəsini boğmadı, əksinə, onu daha da möhkəmləndirdi. Dinc insanların tankların qarşısına sinə gərməsi, yaralıların güllə yağışı altında xilas edilməyə çalışılması xalqın mənəvi üstünlüyünü nümayiş etdirdi.

Faciədən dərhal sonra sovet rəhbərliyi baş verənləri ört-basdır etməyə, informasiya blokadası yaratmağa çalışsa da, həqiqət gizli qalmadı. Xalq hadisələrin mahiyyətini dərk etdi və bu qırğının arxasında imperiya maraqlarının dayandığını açıq şəkildə gördü. Məhz bu anlayış müstəqillik ideyasını ümummilli məqsədə çevirdi.

20 Yanvar hadisələrinə ilk siyasi-hüquqi qiyməti Ulu Öndər Heydər Əliyev verdi. O, həmin dövrdə böyük risklərə baxmayaraq, Moskvada Azərbaycanın haqq səsini ucaltdı, sovet rəhbərliyinin törətdiyi cinayəti açıq şəkildə pislədi. Sonrakı illərdə Ulu Öndərin rəhbərliyi ilə 20 Yanvar faciəsinə dövlət səviyyəsində hüquqi-siyasi qiymət verildi və şəhidlərin xatirəsi əbədiləşdirildi.

Bu gün Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan dövləti 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsini daim uca tutur, onların uğrunda can verdiyi müstəqilliyi və suverenliyi qətiyyətlə qoruyur. Güclü ordu, müstəqil siyasət və milli həmrəylik məhz o şəhidlərin qanı bahasına əldə edilmiş tarixi nailiyyətlərdir.

20 Yanvar faciəsi Azərbaycan xalqının yaddaşında yalnız matəm günü kimi deyil, həm də milli ləyaqətin, azadlıq iradəsinin və dövlətçilik əzminin simvolu kimi yaşayır. Qadın, qoca, uşaq demədən törədilən bu qətliam xalqı sındırmadı, əksinə, onu tarix səhnəsində müstəqil və qürurlu bir dövlət kimi formalaşdırdı. Bu gün azad və suveren Azərbaycanın mövcudluğu 20 Yanvar şəhidlərinin müqəddəs xatirəsi qarşısında ən böyük mənəvi hesabatdır.

         Aytəkin Mahmudova,

         YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədri

          Neftçala şəhər İnteqrasiya təlimli İnternat tipli Gimnaziyanın direktoru