Martın 3-də Bakı Konqres Mərkəzində Cənub Qaz Dəhlizi Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 12-ci və Yaşıl Enerji Məşvərət Şurası çərçivəsində nazirlərin 4-cü iclası keçirildi. Tədbirdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev iştirak edərək çıxış etdi və qlobal enerji gündəliyinin mühüm məsələlərinə toxundu. Dövlət başçısı çıxışında qeyd etdi ki, Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi təkcə regional əməkdaşlığın nəticəsi deyil, həm də Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında mühüm rol oynayan strateji təşəbbüsdür. Prezident vurğuladı ki, Azərbaycan uzun illər ərzində etibarlı tərəfdaş kimi üzərinə götürdüyü bütün öhdəlikləri yerinə yetirib və bu siyasət nəticəsində ölkəmiz qlobal enerji bazarında mühüm mövqe qazanıb.

Bu gün Cənub Qaz Dəhlizi regionlararası əməkdaşlığın ən uğurlu enerji layihələrindən biri kimi qiymətləndirilir. Azərbaycanın təşəbbüsü ilə reallaşdırılan bu layihə Xəzər regionunun zəngin qaz ehtiyatlarını Avropa bazarına çıxaran genişmiqyaslı enerji infrastrukturudur. Layihənin əsas məqsədi enerji marşrutlarının şaxələndirilməsi, Avropanın enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsi və region ölkələri arasında strateji əməkdaşlığın dərinləşdirilməsidir. Bu baxımdan Cənub Qaz Dəhlizi yalnız iqtisadi layihə deyil, həm də mühüm siyasi və geosiyasi əhəmiyyət daşıyan təşəbbüs kimi çıxış edir.

Layihənin əsası 2011-ci ildə Azərbaycan ilə Avropa Komissiyası arasında imzalanmış Birgə Bəyannamə ilə qoyuldu. Bu sənəd Avropa ilə Azərbaycan arasında enerji sahəsində uzunmüddətli strateji tərəfdaşlığın formalaşmasının başlanğıcı oldu. Sonrakı illərdə həyata keçirilən ardıcıl addımlar nəticəsində Cənub Qaz Dəhlizi ideyası real infrastruktur layihəsinə çevrildi. 2013-cü ildə “Şahdəniz-2” layihəsi üzrə yekun investisiya qərarının qəbul edilməsi isə bu strateji təşəbbüsün həyata keçirilməsində dönüş nöqtəsi oldu.

Cənub Qaz Dəhlizi bir-biri ilə əlaqəli bir neçə iri enerji layihəsindən ibarət mürəkkəb infrastruktur sistemidir. Bu sistemə Cənubi Qafqaz Boru Kəmərinin genişləndirilməsi, Trans-Anadolu qaz kəməri və Trans-Adriatik qaz kəməri daxildir. Bu boru kəmərləri vasitəsilə Xəzər hövzəsindən hasil edilən qaz Türkiyə ərazisindən keçərək Cənubi Avropa ölkələrinə çatdırılır. Beləliklə, Azərbaycan qazı qısa və təhlükəsiz marşrutla Avropa bazarına çıxarılır.

Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri onun geniş beynəlxalq əməkdaşlıq platformasına çevrilməsidir. Bu layihə müxtəlif regionları birləşdirən və çoxsaylı ölkələrin iştirak etdiyi strateji təşəbbüs kimi formalaşıb. Bu gün Cənub Qaz Dəhlizi çərçivəsində həyata keçirilən əməkdaşlıq Xəzər regionu, Cənubi Qafqaz, Türkiyə və Avropa arasında enerji körpüsü rolunu oynayır. Layihə region ölkələri arasında iqtisadi əlaqələrin möhkəmlənməsinə və enerji sahəsində qarşılıqlı etimadın güclənməsinə mühüm töhfə verir.

Prezident İlham Əliyev çıxışında qeyd edib ki, bu gün Azərbaycan qazı geniş coğrafiyanı əhatə edən ixrac marşrutları vasitəsilə müxtəlif ölkələrə çatdırılır. Hazırda Azərbaycan qazını 16 ölkə istifadə edir və Avropa İttifaqının 10 üzv dövləti ölkəmizin qazından faydalanır. Bu fakt Azərbaycanın Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasında mühüm rol oynadığını bir daha təsdiqləyir. Eyni zamanda bu əməkdaşlıq Azərbaycanın beynəlxalq enerji bazarında etibarlı və məsuliyyətli tərəfdaş kimi nüfuzunu daha da gücləndirir.

Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi yalnız mövcud enerji tələbatının ödənilməsinə deyil, həm də gələcək enerji əməkdaşlığının inkişafına xidmət edir. Yeni qaz yataqlarının işlənməsi və hasilatın artırılması layihənin genişləndirilməsi üçün əlavə imkanlar yaradır. Bu baxımdan “Abşeron”, “Ümid” və digər perspektivli yataqların istismarı Azərbaycanın enerji ixrac potensialının daha da genişlənməsinə şərait yaradacaq.

Bununla yanaşı, Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi enerji sahəsində yeni təşəbbüslərin də əsasını qoyur. Son illər Azərbaycan yalnız karbohidrogen ehtiyatlarının ixracı ilə deyil, həm də bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafı istiqamətində mühüm addımlar atır. Xüsusilə Xəzər dənizində və işğaldan azad edilmiş ərazilərdə mövcud olan böyük yaşıl enerji potensialı regionda yeni enerji layihələrinin həyata keçirilməsi üçün geniş imkanlar yaradır. Bu isə gələcəkdə enerji əməkdaşlığının daha da şaxələndirilməsinə və dayanıqlı enerji sisteminin formalaşmasına xidmət edir.

Cənub Qaz Dəhlizi layihəsi regional əməkdaşlıq təşəbbüsü kimi başlayaraq bu gün qlobal enerji təhlükəsizliyinin mühüm elementlərindən birinə çevrilib. Azərbaycanın təşəbbüsü və liderliyi ilə reallaşdırılan bu layihə təkcə enerji resurslarının nəqli üçün deyil, həm də regionlar arasında iqtisadi və siyasi əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın həyata keçirdiyi ardıcıl enerji siyasəti isə ölkəmizin gələcəkdə də qlobal enerji bazarında etibarlı və vacib tərəfdaş kimi rolunu davam etdirəcəyini göstərir.

Nicat Cəfərov,

YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədri

Neftçala rayon Təhsil sektorunun müdiri