2026-cı il aprelin 27-də Çex Respublikasının Baş naziri Andrey Babişin Azərbaycana rəsmi səfəri iki ölkə arasında münasibətlərin siyasi mahiyyətinin və strateji inkişaf xəttinin daha da güclənməsi baxımından mühüm hadisə kimi qiymətləndirilir. Səfər çərçivəsində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev ilə keçirilən görüş və mətbuata verilən bəyanat Bakı ilə Praqa arasında münasibətlərin artıq yeni mərhələyə yüksəldiyini göstərdi.

Azərbaycan–Çexiya münasibətlərinin siyasi təməli 1990-cı illərin əvvəllərinə dayanır. Çexiya Azərbaycanın müstəqilliyini 1992-ci ildə tanımış, 1993-cü ildə diplomatik münasibətlər qurulmuşdur. Bu mərhələ iki ölkə arasında qarşılıqlı hörmətə və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanan əməkdaşlığın başlanğıcı olmuşdur. Sonrakı illərdə siyasi dialoqun ardıcıl şəkildə inkişaf etməsi, yüksəksəviyyəli səfərlərin intensivləşməsi və institusional əlaqələrin formalaşması münasibətlərin daha dayanıqlı xarakter almasına şərait yaratmışdır.

Xüsusilə 2015-ci ildə imzalanmış strateji tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə münasibətlərin inkişafında mühüm mərhələ kimi çıxış etmiş, siyasi dialoqun daha sistemli və institusional çərçivəyə keçidini təmin etmişdir. Həmin sənəd Azərbaycan ilə Çexiya arasında əməkdaşlığın yalnız ikitərəfli gündəliklə məhdudlaşmamasına, daha geniş strateji məzmun kəsb etməsinə imkan yaratmışdır.

Son illərdə müşahidə olunan yüksəksəviyyəli qarşılıqlı səfərlər siyasi dialoqun davamlı xarakter aldığını göstərir. Prezident İlham Əliyevin Çexiyaya səfərləri, eyni zamanda Çexiya rəhbərliyinin Azərbaycana rəsmi səfərləri münasibətlərin yalnız protokol xarakter daşımadığını, real siyasi məzmun üzərində qurulduğunu təsdiqləyir. 2026-cı ildə baş tutan səfər bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, “bu, iki ölkə arasındakı əlaqələrin dinamik şəkildə inkişafını göstərir” və tərəflər arasında artıq “çox fəal siyasi dialoq” formalaşıb.

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində siyasi dialoqun mahiyyəti yalnız görüşlərin keçirilməsi ilə deyil, onların məzmunu və nəticələri ilə müəyyən olunur. Azərbaycan və Çexiya arasında formalaşmış siyasi dialoq isə həm ikitərəfli, həm regional, həm də qlobal məsələləri əhatə edir. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, görüş zamanı “həm regional, həm ikitərəfli, həm də daha qlobal xarakter daşıyan məsələlər ətrafında fikir mübadiləsi aparılmışdır.” Bu yanaşma münasibətlərin daha geniş geosiyasi kontekstdə inkişaf etdiyini göstərir.

Siyasi münasibətlərin mühüm dayaqlarından biri qarşılıqlı etimad faktorudur. Azərbaycan və Çexiya arasında formalaşmış əməkdaşlıq modeli məhz bu etimada əsaslanır. Beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində qarşılıqlı dəstək, suverenlik və ərazi bütövlüyü prinsiplərinə hörmət münasibətlərin sağlam təməl üzərində qurulduğunu göstərir. Bu isə uzunmüddətli və dayanıqlı əməkdaşlığın əsas təminatçılarından biridir.

Eyni zamanda, parlamentlərarası əlaqələr, hökumətlərarası mexanizmlər və işçi qrupların fəaliyyəti siyasi münasibətlərin institusional əsaslarını daha da möhkəmləndirir. Bu mexanizmlər vasitəsilə tərəflər yalnız mövcud əməkdaşlığı davam etdirmir, eyni zamanda yeni istiqamətlər üzrə əməkdaşlıq imkanlarını da genişləndirirlər.

Bütün bu amillər göstərir ki, Azərbaycan–Çexiya münasibətlərinin siyasi əsasları möhkəm və dayanıqlıdır. Prezident İlham Əliyevin ifadə etdiyi kimi, “Çexiya-Azərbaycan dostluğu və əməkdaşlığı öz təsdiqini tapır.” Bu təsdiq uzun illər ərzində formalaşmış qarşılıqlı etimadın, ardıcıl siyasi iradənin və ortaq maraqların məntiqi nəticəsidir.

Şahin Abdiyev,

YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədri

Cəngan kənd İƏD üzrə nümayəndə