Yanvarın 12-də Bakı şəhərində və Abşeron yarımadasında su təchizatı, yağış və tullantı suları sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə dair keçirilən müşavirədə İlham Əliyevin toxunduğu əsas məsələlərdən biri müasir dövrdə dünyanı narahat edən iqlim dəyişikliyi problemi oldu. Dövlət başçısının bu mövzuya xüsusi diqqət ayırması təsadüfi deyil. Çünki iqlim dəyişiklikləri artıq yalnız ekoloji məsələ deyil, sosial-iqtisadi inkişafın bütün sahələrinə birbaşa təsir göstərən qlobal çağırışa çevrilib.

Bu gün dünyanın müxtəlif bölgələrində müşahidə olunan ekstremal hava hadisələri – güclü yağışlar, daşqınlar, uzunmüddətli quraqlıq dövrləri və temperatur dəyişiklikləri şəhər təsərrüfatının dayanıqlığını ciddi şəkildə sınağa çəkir. İnfrastruktur sistemləri, xüsusilə su və kanalizasiya şəbəkələri bu yeni reallıqlara uyğunlaşdırılmadıqda ciddi fəsadlar ortaya çıxır. Prezident müşavirədə qeyd edib ki, iqlim dəyişikliyi ilə bağlı narahatlıqlar getdikcə artır və bu risklərə vaxtında reaksiya verilməlidir.

Bakı şəhəri və Abşeron yarımadası üçün bu məsələ xüsusilə aktualdır. Əhali sıxlığının yüksək olması, intensiv urbanizasiya və sərt örtüklərin genişlənməsi təbii su dövriyyəsini məhdudlaşdırır. Nəticədə güclü yağışlar zamanı yağış sularının düzgün yönləndirilməməsi daşqınlara, nəqliyyatın iflic olmasına və yaşayış binalarına ziyan dəyməsinə səbəb olur. Dövlət başçısı bu risklərin artıq nəzəri deyil, real təhlükə olduğunu vurğulayaraq kompleks yanaşmanın vacibliyini diqqətə çatdırıb.

Müşavirədə səsləndirilən fikirlərdən aydın olur ki, dövlət siyasətində iqlim dəyişikliklərinə uyğunlaşma əsas prioritetlərdən birinə çevrilib. Prezidentin fikrincə, su təchizatı və yağış suları sistemləri keçmişin iqlim şəraitinə deyil, gələcəyin risklərinə uyğun qurulmalıdır. “Biz görülən işləri onilliklər üçün planlaşdırmalıyıq” fikri bu yanaşmanın mahiyyətini aydın şəkildə ifadə edir. Bu, yalnız cari problemlərin həlli deyil, uzunmüddətli təhlükəsizliyin təmin olunması deməkdir.

İqlim dəyişikliyi ilə bağlı çağırışlar şəhərsalma siyasətinə də birbaşa təsir göstərir. Yeni yolların, yaşayış massivlərinin və sənaye obyektlərinin inşası zamanı yağış sularının idarə olunması əsas meyarlardan biri kimi nəzərə alınmalıdır. Müşavirədə vurğulandığı kimi, bu sahədə pərakəndə yanaşmaya yol verilməməli, bütün layihələr vahid sistem çərçivəsində icra olunmalıdır. Əks halda, görülən işlərin effektivliyi sual altına düşə bilər.

Prezidentin çıxışı onu da göstərdi ki, iqlim dəyişikliklərinə qarşı mübarizə yalnız ekoloji qurumların işi deyil. Bu, bütün dövlət strukturlarının koordinasiyalı fəaliyyətini tələb edən kompleks məsələdir. Su təsərrüfatı, şəhərsalma, yol infrastrukturu və kommunal xidmətlər bir-biri ilə sıx əlaqədə fəaliyyət göstərməlidir. Bu yanaşma dövlət idarəçiliyində məsuliyyətin və nizam-intizamın gücləndirilməsinə xidmət edir.

İqlim risklərinin nəzərə alınması eyni zamanda iqtisadi itkilərin qarşısının alınması baxımından da mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Daşqınlar və digər təbii fəlakətlər nəticəsində yaranan zərərlər dövlət büdcəsinə əlavə yük yaradır. Qabaqlayıcı tədbirlərin görülməsi isə bu itkiləri minimuma endirməyə imkan verir. Prezidentin müşavirədə bu məsələyə xüsusi diqqət ayırması dövlət vəsaitindən səmərəli istifadənin prioritet olduğunu göstərir.

Bu siyasət əhalinin təhlükəsizliyinin təmin olunmasına da xidmət edir. İqlim dəyişikliklərinin yaratdığı risklər ilk növbədə insanların gündəlik həyatına təsir göstərir. Yaşayış binalarının su basması, yolların bağlanması, kommunal sistemlərin sıradan çıxması sosial narazılıq yaradır. Dövlətin məqsədi bu cür halların qarşısını əvvəlcədən almaqdır. Müşavirədə səsləndirilən fikirlər də məhz bu hədəfə yönəlib.

Beləliklə, yanvarın 12-də keçirilən müşavirədə iqlim dəyişikliyi ilə bağlı səsləndirilən fikirlər Azərbaycanın qlobal çağırışlara məsuliyyətli və praqmatik yanaşma sərgilədiyini nümayiş etdirir. Bu yanaşma şəhər mühitinin davamlı inkişafını təmin etməklə yanaşı, gələcək nəsillər üçün təhlükəsiz və sağlam yaşayış şəraitinin formalaşdırılmasına xidmət edir. İqlim dəyişikliyi artıq kənarda qalan məsələ deyil, dövlətin strateji inkişaf siyasətinin ayrılmaz hissəsidir.

Tükəzban Mehtiyeva,

YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədr müavini

Neftçala şəhər Uşaq İncəsənət məktəbinin müəllimi