Tarixin müəyyən məqamları var ki, hadisələrin arxasında gizlədilən niyyətləri bütün çılpaqlığı ilə üzə çıxarır. 1990-cı ilin 20 Yanvar gecəsi də məhz belə bir həqiqət anı oldu. Sovet hakimiyyəti illər boyu “xalqlar dostluğu”, “bərabərlik” və “sosialist humanizmi” kimi şüarlarla pərdələdiyi imperiya mahiyyətini həmin gecə Bakıda törətdiyi qırğınla açıq şəkildə nümayiş etdirdi. Bu faciə sadəcə hərbi müdaxilə deyil, uzun müddət planlaşdırılmış məkrli siyasi niyyətlərin açıq icrası idi.

SSRİ rəhbərliyinin əsas məqsədi Azərbaycanda güclənən milli azadlıq hərəkatını boğmaq, xalqın müstəqillik iradəsini qorxu və zor vasitəsilə sarsıtmaq idi. Dinc əhaliyə qarşı ağır texnika və müxtəlif tipli silahlardan istifadə edilməsi göstərdi ki, məsələ ictimai asayişin qorunması deyil, milli iradənin qırılması planı idi. Bu, imperiya düşüncəsinin Azərbaycan xalqına qarşı son, lakin ən qəddar cəhdi idi.

Hadisələrdən əvvəl məqsədli şəkildə yaradılan gərgin ictimai-siyasi vəziyyət, informasiya manipulyasiyası və təxribat xarakterli addımlar sovet rəhbərliyinin ikiüzlü siyasətinin tərkib hissəsi idi. Xalqın haqlı tələbləri təhrif edilir, milli oyanış “ekstremizm” kimi təqdim olunur, zorakılığa ideoloji əsas yaratmağa çalışılırdı. Lakin 20 Yanvar gecəsi bu saxta arqumentlərin hamısı ifşa olundu.

Tankların yaşayış məhəllələrinə yeridilməsi, fövqəladə vəziyyət elan edilmədən hərbi əməliyyatlara başlanması, mülki şəxslərə atəş açılması göstərdi ki, sovet rejimi hüquq anlayışını tamamilə itirmişdi. Qadın, qoca, uşaq demədən insanların qətlə yetirilməsi imperiya siyasətinin əsl simasını bütün dünyaya göstərdi. Bu, təkcə Azərbaycan xalqına deyil, bəşəri dəyərlərə qarşı yönəlmiş cinayət idi.

Faciənin gedişində və ondan sonra sovet hakimiyyətinin davranışı da məkrli niyyətlərin sübutuna çevrildi. Hadisələr gizlədilməyə çalışıldı, informasiya blokadası tətbiq olundu, günahkarlar məsuliyyətdən yayındırıldı. Lakin bu cəhdlər əks effekt verdi. Xalq başa düşdü ki, bu rejimlə gələcək qurmaq mümkün deyil və müstəqillik artıq seçim yox, tarixi zərurətdir.

20 Yanvar faciəsi, eyni zamanda, milli şüurun dönüş nöqtəsi oldu. Xalq imperiya yalanlarından ayıldı, “qardaşlıq” pərdəsi altında gizlədilən zorakılıq siyasətini açıq şəkildə gördü. Bu faciə insanların yaddaşında qorxu deyil, siyasi ayıqlıq yaratdı və azadlıq ideyasını daha da gücləndirdi.

Bu hadisələrə obyektiv və cəsarətli mövqe Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən ortaya qoyuldu. O, Moskvada sovet rəhbərliyini açıq şəkildə ittiham edərək, törədilən qanlı cinayətin mahiyyətini dünya ictimaiyyətinə çatdırdı. Məhz Ulu Öndərin siyasi iradəsi nəticəsində 20 Yanvar hadisələri sonradan dövlət səviyyəsində düzgün qiymətləndirildi və bu faciə Azərbaycan tarixində öz real yerini aldı.

Bu gün Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən müstəqil və prinsipial siyasət 20 Yanvar faciəsinin dərslərinə əsaslanır. Dövlətin suverenliyi, milli təhlükəsizlik və güclü ordu quruculuğu imperiya düşüncəsinin bir daha Azərbaycan xalqına faciə yaşatmaması üçün atılan tarixi addımlardır.

20 Yanvar hadisələri sovet rejiminin məkrli niyyətlərini ifşa etməklə yanaşı, Azərbaycan xalqının siyasi yetkinliyini də nümayiş etdirdi. Bu faciə göstərdi ki, zorakılıq və repressiya ilə xalqın azadlıq iradəsini sındırmaq mümkün deyil. Əksinə, həmin gecə tökülən qan müstəqil dövlətçiliyin ideoloji təməlini möhkəmləndirdi və Azərbaycan xalqını tarix səhnəsinə öz taleyinə sahib çıxan bir millət kimi çıxardı.

         Ağaş Paşayev,

         YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədri