20 Yanvar hadisələri öz hüquqi və siyasi qiymətini məhz Ulu Öndərin mərdliyi və siyasi iradəsi sayəsində almışdır. Xilaskarın Moskvada səslənən etirazını bütün Azərbaycan xalqı eşitdi. Azərbaycan xalqının başına gətirilən qanlı faciəyə ilk siyasi-hüquqi qiymət verən, təhlükələrdən çəkinməyərək Sovet hakimiyyətinin bu əməlinə etiraz edən Ümummilli lider Heydər Əliyev oldu.

O lideri ki, hələ SSRİ kimi nəhəng bir imperiyanın sərt qanunlarının hökm sürdüyü bir vaxtda üçrəngli bayrağımızı Naxçıvanda rəsmi şəkildə yüksəltmişdi. Xalqın təkidli tələbi ilə 1993-cü ildə ikinci dəfə respublikamıza rəhbərliyə qayıtdıqdan sonra isə dövlət müstəqilliyimizin qorunub saxlanılması, dövlət atributlarımızın qürur mənbəyimizə çevrilməsi üçün böyük işlər gördü.

1994-cü il martın 29-da “1990-cı il yanvarın 20-də Bakıda törədilmiş faciəli hadisələr haqqında” qəbul edilən qərarda 1990-cı ilin qanlı 20 Yanvar faciəsinə dövlət səviyyəsində tam siyasi-hüquqi qiymət verildi. 20 Yanvar hadisələri zamanı həlak olanların xatirəsinin əbədiləşdirilməsi istiqamətində də Ümummilli Liderimiz mühüm tədbirlər həyata keçirdi. 1993-cü ilin iyununda xalqın təkidli tələbi ilə hakimiyyətə qayıtdıqdan sonra ilk olaraq Şəhidlər xiyabanını ziyarət etdi və tapşırıq verdi ki, qısa müddətdə bütün şəhid məzarlarının üstü götürülsün və burada memorial kompleks ucaldılsın. Məhz Onun Sərəncamı ilə 20 Yanvar Ümumxalq Hüzn Günü elan olundu. Şəhidlər xiyabanı xalqımızın müqəddəs and yerinə, ziyarətgahına çevrildi. Şəhid ailələri dövlət qayğısı ilə əhatə olundu. 20 Yanvar hadisələrində sağlamlığını itirən əlillərin sosial müdafiəsini və müavinət təminatını da daim diqqət mərkəzində saxladı. Azərbaycan Prezidentinin 17 yanvar 2000-ci il tarixli Fərmanı ilə 20 Yanvar təcavüzü zamanı həlak olmuş Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarına “20 Yanvar şəhidi” fəxri adı verildi, “1990-cı il 20 Yanvar hadisələri zamanı əlil olmuş şəxslərə dövlət qayğısının artırılması haqqında” 2003-cü il 15 yanvar tarixli Sərəncama əsasən əlil olmuş şəxslərə verilən aylıq müavinət artırıldı və bu iş davamlı olaraq həyata keçirilir.

Müharibə veteranlarının, şəhid ailələrinin, əlillərin problemlərinin dövlət səviyyəsində həlli istiqamətində bünövrəsini Ümummilli Liderin qoyduğu işlər bu gün Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir, bu yöndə böyük tədbirlər həyata keçirilir. Şəhid ailələrinin, əlillərin sosial təminatı ildən-ilə daha da möhkəmləndirilir.

20 Yanvar 1990-cı il Azərbaycan xalqının azadlıq və müstəqillik uğrunda mübarizə tarixində qanla yazılmış ən faciəli səhifələrdən biridir. Bu qanlı hadisələr təkcə Bakıda deyil, respublikanın bir sıra bölgələrində, o cümlədən Hacıqabulda da sovet ordusunun törətdiyi zorakılıq və dağıntılarla müşayiət olunmuşdur.

Həmin günlərdə sovet (rus) ordusunun hərbi hissələri Hacıqabul ərazisində hərəkət edərək ictimai asayişi pozmuş, mülki obyektlərə ziyan vurmuş, əhali arasında qorxu və təzyiq mühiti yaratmışdır, şəhərdə gərginlik hökm sürmüşdür. Bu hadisələr bir daha sübut etdi ki, sovet imperiyası Azərbaycan xalqının azad iradəsini güc yolu ilə boğmağa çalışırdı.

Hacıqabulda baş verən bu hadisələr uzun illər kölgədə qalsa da, tarixi yaddaşdan silinməmişdir. Bu gün həmin dövrün acı xatirələri Hacıqabul Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyində qorunan fotoşəkillər vasitəsilə yaşadılır. Muzeydə saxlanılan materiallar sovet ordusunun törətdiyi dağıntıları, dinc əhaliyə qarşı edilən haqsızlıqları əyani şəkildə nümayiş etdirir.

20 Yanvar faciəsi, o cümlədən Hacıqabulda yaşanan hadisələr Azərbaycan xalqının milli oyanışının və müstəqillik əzminin sarsılmazlığını göstərdi. Qanla boğulan bu azadlıq istəyi son nəticədə öz bəhrəsini verdi və Azərbaycan 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyini bərpa etdi.

Bu gün 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi ölkəmizin hər yerində olduğu kimi Hacıqabulda da dərin ehtiramla yad edilir. Onların fədakarlığı gənc nəsil üçün vətənpərvərlik, cəsarət və azadlıq dərsi olaraq qalır. Tarixi unutmaq yox, xatırlamaq və gələcək nəsillərə çatdırmaq isə hər birimizin mənəvi borcudur.

Maya Qənbərova

YAP fəalı, Hacıqabul Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyinin kiçik elmi işçisi