Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərarası əlaqələrin dayanıqlı və uzunmüddətli xarakter alması ilk növbədə ardıcıl siyasi dialoq, qarşılıqlı etimad və liderlər arasında formalaşan şəxsi münasibətlərlə şərtlənir. Bu baxımdan Azərbaycan ilə Ukrayna arasında münasibətlər son illərdə məhz belə bir sağlam və etibarlı təməl üzərində inkişaf edərək strateji məzmununu daha da gücləndirmişdir. Prezident İlham Əliyevin Prezident Volodimir Zelenskinin Azərbaycana səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat bu reallığın siyasi və diplomatik ifadəsi kimi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, Azərbaycan–Ukrayna münasibətlərinin əsas xüsusiyyətlərindən biri onların müntəzəm və sistemli xarakter daşımasıdır. Prezident İlham Əliyev qeyd etmişdir: “Görüşlərimiz müntəzəm xarakter daşıyır. Son dörd il ərzində bu, bizim yeddinci görüşümüzdür.” Bu fikir əslində iki ölkə arasında siyasi dialoqun intensivliyini və davamlılığını göstərən ən mühüm indikatorlardan biridir. Çünki beynəlxalq praktikada yüksək səviyyəli görüşlərin sayı və ardıcıllığı tərəflər arasında mövcud olan maraq və etimadın səviyyəsini birbaşa əks etdirir.

Son illərdə dövlət başçıları arasında keçirilən görüşlərin əksəriyyətinin beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində baş tutması isə Azərbaycan və Ukraynanın qlobal gündəmdə bir-birini tamamlayan mövqelərə malik olduğunu göstərir. Bu cür təmaslar yalnız ikitərəfli münasibətlərin inkişafına deyil, eyni zamanda, beynəlxalq platformalarda koordinasiyalı fəaliyyətin gücləndirilməsinə xidmət edir. Beləliklə, siyasi dialoq həm ikitərəfli, həm də çoxtərəfli müstəvidə paralel şəkildə inkişaf edir və bu da əlaqələrin çoxşaxəli xarakterini daha da gücləndirir.

Prezident İlham Əliyevin bəyanatında xüsusi vurğulanan məqamlardan biri də dövlət başçıları arasında formalaşmış şəxsi münasibətlərin ümumi əməkdaşlıq mühitinə müsbət təsiridir. Dövlət başçısı qeyd etmişdir ki, Prezident Volodimir Zelenskinin 2019-cu ildə Azərbaycana ilk səfəri ilə bu münasibətlərin əsası qoyulmuş və bu günə qədər uğurla davam etdirilmişdir. Bu məqam bir daha göstərir ki, müasir diplomatiyada şəxsi amil – liderlər arasında qarşılıqlı anlaşma və etimad – dövlətlərarası münasibətlərin inkişafında mühüm rol oynayır.

Eyni zamanda, 2022-ci ilin yanvar ayında Prezident İlham Əliyevin Kiyevə səfəri Azərbaycan–Ukrayna münasibətlərinin inkişafında mühüm mərhələ kimi qiymətləndirilir. Dövlət başçısının sözləri ilə desək: “Sizinlə apardığımız fikir mübadiləsi və ondan sonrakı təmaslar Ukrayna-Azərbaycan əlaqələrini daha yüksək səviyyəyə qaldırmışdır.” Bu sitat göstərir ki, tərəflər arasında aparılan dialoq formal xarakter daşımır, əksinə, konkret nəticələrə yönəlmiş və münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə keçidini təmin edən prosesdir.

Burada diqqət çəkən digər mühüm məqam isə ondan ibarətdir ki, Azərbaycan–Ukrayna münasibətləri yalnız dövlət başçıları səviyyəsində deyil, eyni zamanda müxtəlif dövlət institutları və hökumət strukturları vasitəsilə də sistemli şəkildə inkişaf etdirilir. Yüksək səviyyəli siyasi dialoq bu prosesin əsas istiqamətləndirici qüvvəsi kimi çıxış edir və digər sahələrdə əməkdaşlığın genişlənməsi üçün zəruri siyasi iradəni təmin edir.

Müntəzəm görüşlər və davamlı təmaslar nəticəsində tərəflər arasında qarşılıqlı anlaşma daha da dərinləşir, prioritet istiqamətlər üzrə vahid yanaşmalar formalaşır və gələcək əməkdaşlıq perspektivləri daha aydın şəkildə müəyyən olunur. Bu isə öz növbəsində münasibətlərin dayanıqlı inkişafına zəmin yaradır və mümkün çağırışlara qarşı birgə cavab vermək imkanlarını genişləndirir.

Prezident İlham Əliyevin bəyanatında əksini tapan bu məqamlar bir daha sübut edir ki, Azərbaycan–Ukrayna münasibətləri təsadüfi və ya situativ deyil, uzunmüddətli strateji baxışa əsaslanan, qarşılıqlı etimad və hörmət prinsipləri üzərində qurulan əməkdaşlıq modelidir. Bu model müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində uğurlu tərəfdaşlıq nümunəsi kimi çıxış edir.

Yalçın Abıyev,

YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədri

Yuxarı Qaramanlı kənd İƏD üzrə nümayəndə