Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərarası əlaqələrin dayanıqlılığı və effektivliyi ilk növbədə onların hansı siyasi və hüquqi əsaslara söykəndiyi ilə müəyyən olunur. Azərbaycan ilə Ukrayna arasında münasibətlər də məhz bu baxımdan seçilərək, möhkəm siyasi-hüquqi baza üzərində formalaşmış və illər ərzində ardıcıl şəkildə inkişaf edərək strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlmişdir. Prezident İlham Əliyevin Prezident Volodimir Zelenskinin Azərbaycana səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat bu reallığı bir daha aydın şəkildə ifadə edir.

Dövlət başçısı öz çıxışında xüsusi vurğulamışdır ki, Azərbaycan–Ukrayna münasibətlərinin əsasını təşkil edən sənədlər təsadüfi deyil, strateji mahiyyət daşıyan və uzunmüddətli əməkdaşlığı şərtləndirən fundamental siyasi aktlardır: “Əməkdaşlığımızın çox güclü siyasi təməli vardır.” Bu fikir iki ölkə arasında əlaqələrin yalnız cari maraqlara deyil, dərin və düşünülmüş strateji yanaşmaya əsaslandığını göstərir.

Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, 2008-ci ildə Kiyevdə və 2011-ci ildə Bakıda imzalanmış strateji tərəfdaşlığa dair sənədlər Azərbaycan–Ukrayna münasibətlərinin hüquqi-siyasi bazasını təşkil edir. Bu sənədlər dövlətlərarası əlaqələrin inkişaf istiqamətlərini müəyyən etməklə yanaşı, tərəflərin bir-birinə münasibətdə prinsipal mövqelərini də aydın şəkildə ortaya qoyur. Həmin sənədlərdə əksini tapan əsas prinsiplərdən biri qarşılıqlı olaraq suverenliyin, ərazi bütövlüyünün və sərhədlərin toxunulmazlığının dəstəklənməsidir.

Bu məqam Prezident İlham Əliyevin bəyanatında da xüsusi vurğulanmışdır: “O sənədlərdə ölkələrimizin qarşılıqlı olaraq ərazi bütövlüyü, suverenliyi, sərhədlərimizin toxunulmazlığı məsələləri öz əksini tapmışdır.” Bu yanaşma yalnız ikitərəfli münasibətlərin əsas prinsipi kimi çıxış etmir, eyni zamanda, tərəflərin beynəlxalq hüquqa və onun fundamental normalarına sadiqliyinin göstəricisidir.

Qeyd olunan prinsiplər Azərbaycan və Ukraynanın beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsindəki fəaliyyətində də öz əksini tapır. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, hər iki ölkə beynəlxalq müstəvidə bir-birinin suverenliyini və ərazi bütövlüyünü ardıcıl şəkildə dəstəkləyir və bu mövqe gələcəkdə də davam etdiriləcəkdir. Bu isə onu göstərir ki, strateji tərəfdaşlıq yalnız sənədlər üzərində qalmır, real siyasi fəaliyyət və konkret mövqe ilə müşayiət olunur.

Eyni zamanda, Azərbaycan–Ukrayna münasibətlərinin institusional əsasda inkişaf etdirilməsi də bu siyasi-hüquqi bazanın möhkəmliyini təsdiqləyən mühüm amillərdəndir. Prezident İlham Əliyev ötən il baş vermiş mühüm hadisələri xatırladaraq qeyd etmişdir ki, Bakıda Xarici İşlər nazirliklərinin məsləhətləşmələri və Hökumətlərarası Komissiyanın iclası keçirilmişdir. Bu tədbirlər iki ölkə arasında əməkdaşlığın sistemli və planlı şəkildə inkişaf etdirildiyini göstərir.

Daha da əhəmiyyətlisi ondan ibarətdir ki, bu mexanizmlərin davamlı fəaliyyəti təmin olunur və növbəti mərhələdə onların Ukraynada keçirilməsi ilə bağlı razılaşmalar əldə edilir. Bu isə tərəflərin əməkdaşlığı yalnız qorumaq deyil, həm də yeni mərhələyə yüksəltmək niyyətində olduqlarını açıq şəkildə nümayiş etdirir.

Strateji tərəfdaşlığın möhkəm siyasi-hüquqi baza üzərində qurulması digər sahələrdə əməkdaşlığın genişlənməsi üçün də əlverişli şərait yaradır. Çünki siyasi sabitlik və qarşılıqlı etimad olmadan iqtisadi, energetika, humanitar və təhlükəsizlik sahələrində dərin əməkdaşlıqdan danışmaq mümkün deyil. Bu baxımdan Azərbaycan–Ukrayna münasibətləri kompleks və bir-birini tamamlayan elementlərdən ibarət vahid sistem kimi çıxış edir.

Prezident İlham Əliyevin bəyanatında yer alan “Bir sözlə, bu gün biz bir çox istiqamətlər üzrə uğurla əməkdaşlıq edirik. Bu əməkdaşlıq bu gün bir daha təsdiqləndi” fikri də məhz bu reallığın ümumiləşdirilmiş ifadəsidir. Bu sitat göstərir ki, mövcud siyasi-hüquqi baza artıq öz effektivliyini sübut etmiş və real nəticələr vermişdir.

Gülmirə Səfərova,

YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədr müavini