Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlər arasında əməkdaşlığın davamlı və səmərəli olması onun çoxşaxəli xarakter daşımasından asılıdır. Azərbaycan ilə Türkiyə arasında münasibətlər də məhz bu xüsusiyyəti ilə seçilir. Tarixi, mədəni və mənəvi bağlarla möhkəmlənən qardaşlıq münasibətləri illər ərzində siyasi, iqtisadi, hərbi, enerji, nəqliyyat, təhsil və humanitar sahələri əhatə edən hərtərəfli əməkdaşlıq modelinə çevrilib. 2021-ci il iyunun 15-də imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi isə bu əməkdaşlığın hüquqi və siyasi əsaslarını daha da möhkəmləndirərək münasibətləri keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəldib.

Azərbaycan və Türkiyə arasında strateji tərəfdaşlıq uzun illər ərzində qarşılıqlı etimada, ortaq maraqlara və birgə fəaliyyət təcrübəsinə əsaslanıb. İki ölkə regionun siyasi və iqtisadi həyatına təsir göstərən mühüm layihələrin təşəbbüskarı kimi çıxış edib, qarşılıqlı dəstək və həmrəylik nümayiş etdirib. Şuşa Bəyannaməsi bu əməkdaşlığın ayrı-ayrı istiqamətlər üzrə deyil, bütöv bir sistem kimi inkişaf etdirilməsini nəzərdə tutur.

Sənəddə siyasi münasibətlərin daha da dərinləşdirilməsi xüsusi yer tutur. Azərbaycan və Türkiyə beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində bir-birinin maraqlarını müdafiə edir, regional və qlobal məsələlərdə ortaq mövqedən çıxış edirlər. Müntəzəm yüksək səviyyəli təmaslar, siyasi məsləhətləşmələr və koordinasiyalı fəaliyyət iki qardaş dövlətin beynəlxalq nüfuzunun daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir.

Şuşa Bəyannaməsinin mühüm istiqamətlərindən biri təhlükəsizlik və müdafiə sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsidir. Son illər ərzində Azərbaycan və Türkiyə Silahlı Qüvvələri arasında keçirilən birgə hərbi təlimlər, müdafiə sənayesi sahəsində əməkdaşlıq və qarşılıqlı təcrübə mübadiləsi orduların imkanlarının artırılmasına mühüm töhfə verib. Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Türkiyənin Azərbaycana göstərdiyi siyasi və mənəvi dəstək qardaşlığın və strateji tərəfdaşlığın real təzahürü kimi tarixə düşüb.

Enerji sektoru iki ölkə arasında əməkdaşlığın ən uğurlu istiqamətlərindən biridir. Azərbaycan və Türkiyənin birgə təşəbbüsü ilə həyata keçirilən enerji layihələri regionun enerji xəritəsini dəyişdirib, Avropanın enerji təhlükəsizliyinə mühüm töhfələr verib. Bakı–Tbilisi–Ceyhan neft kəməri, Bakı–Tbilisi–Ərzurum qaz kəməri və TANAP layihəsi strateji əməkdaşlığın uğurlu nümunələri kimi çıxış edir. Şuşa Bəyannaməsi bu sahədə əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsi üçün yeni imkanlar yaradıb.

Nəqliyyat və logistika sahəsində həyata keçirilən layihələr də Azərbaycan-Türkiyə tərəfdaşlığının mühüm tərkib hissəsidir. Şərqlə Qərbi birləşdirən beynəlxalq nəqliyyat marşrutlarının inkişafı, Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu xətti və Orta Dəhlizin potensialının artırılması iki ölkənin regional tranzit imkanlarını gücləndirir. Bu əməkdaşlıq yalnız iqtisadi fayda yaratmır, həm də regionda inteqrasiyanın və qarşılıqlı bağlılığın möhkəmlənməsinə xidmət edir.

Şuşa Bəyannaməsində iqtisadi və ticarət əlaqələrinin genişləndirilməsi də prioritet istiqamətlərdən biri kimi müəyyən olunub. Qarşılıqlı investisiyaların artırılması, biznes mühitinin inkişafı və yeni iqtisadi layihələrin həyata keçirilməsi iki ölkənin iqtisadi potensialından daha səmərəli istifadə edilməsinə imkan yaradır. Azərbaycan və Türkiyə bu gün bir-birinin əsas iqtisadi tərəfdaşları sırasında yer alır.

Təhsil, elm, mədəniyyət və humanitar sahələrdə əməkdaşlıq da münasibətlərin strateji xarakterini tamamlayan mühüm amillərdəndir. Minlərlə azərbaycanlı tələbənin Türkiyədə təhsil alması, birgə elmi layihələrin həyata keçirilməsi, mədəniyyət günləri və müxtəlif humanitar proqramlar xalqlar arasında bağların daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir. Dövlətlərarası münasibətlərin gücü məhz xalqlar arasındakı səmimi münasibətlərdən qaynaqlandığı üçün bu istiqamət xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə əlaqələrinin bütün istiqamətlər üzrə gələcək inkişafını müəyyən edən mühüm sənəddir. Bəyannamə göstərir ki, iki qardaş dövlət əməkdaşlığı yalnız mövcud sahələrlə məhdudlaşdırmır, yeni çağırışlar və imkanlar fonunda əlaqələri davamlı şəkildə genişləndirməyə hazırdır.

Bu gün Azərbaycan və Türkiyə arasındakı münasibətlər dünyada nadir rast gəlinən müttəfiqlik nümunələrindən biridir. Şuşa Bəyannaməsi isə bu münasibətlərin siyasi-hüquqi təminatını gücləndirməklə yanaşı, əməkdaşlığın bütün sahələr üzrə daha da dərinləşməsi üçün möhkəm zəmin yaradıb. İki qardaş dövlətin ortaq iradəsi və strateji baxışı gələcəkdə də regionun inkişafına, sabitliyinə və rifahına mühüm töhfələr verməyə davam edəcək.

Rəhim İmanov,

YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədri

Xıllı qəsəbə 2 saylı tam orta məktəbin direktoru