Azərbaycan ilə Türkiyə arasında münasibətlər ortaq tarixə, milli-mənəvi dəyərlərə və qardaşlıq bağlarına əsaslansa da, bu əlaqələrin əsas fərqləndirici xüsusiyyəti onun gələcəyə hesablanmış strateji xarakter daşımasıdır. Son illərdə regionda və dünyada baş verən geosiyasi dəyişikliklər fonunda Azərbaycan-Türkiyə münasibətləri yeni məzmun qazanıb, əməkdaşlığın əhatə dairəsi daha da genişlənib. 2021-ci il iyunun 15-də Şuşada imzalanmış Müttəfiqlik Bəyannaməsi isə təkcə mövcud münasibətlərin təsdiqi deyil, həm də gələcək əməkdaşlığın əsas istiqamətlərini müəyyən edən strateji yol xəritəsi kimi mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan və Türkiyənin qarşıdakı dövrdə regional və beynəlxalq proseslərdə birgə fəaliyyətinin əsas prinsiplərini müəyyənləşdirir. Sənəd göstərir ki, iki qardaş dövlət münasibətləri yalnız bu günün ehtiyacları əsasında deyil, uzunmüddətli milli maraqlar və gələcək inkişaf hədəfləri nəzərə alınmaqla qurur. Məhz buna görə də Bəyannamə XXI əsrdə Azərbaycan-Türkiyə əməkdaşlığının strateji manifesti kimi qiymətləndirilir.

44 günlük Vətən müharibəsindən sonra Cənubi Qafqazda yaranmış yeni geosiyasi reallıqlar Azərbaycan və Türkiyə qarşısında yeni imkanlar açıb. İşğaldan azad olunmuş ərazilərin bərpası, regionda dayanıqlı sülhün təmin olunması, iqtisadi inteqrasiyanın genişləndirilməsi və nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin inkişafı gələcək əməkdaşlığın mühüm istiqamətləri sırasındadır. Şuşa Bəyannaməsi bu proseslərdə iki ölkənin birgə fəaliyyətini nəzərdə tutmaqla bölgənin gələcək inkişaf modelinə də öz töhfəsini verir.

Sənəddə xüsusi yer tutan məsələlərdən biri nəqliyyat və logistika əlaqələrinin daha da gücləndirilməsidir. Azərbaycanın təşəbbüsü ilə formalaşan və Türkiyənin fəal dəstək verdiyi Orta Dəhliz son illərdə Avrasiya məkanının ən perspektivli nəqliyyat marşrutlarından birinə çevrilib. Qlobal iqtisadi münasibətlərdə baş verən dəyişikliklər bu marşrutun əhəmiyyətini daha da artırır. Şuşa Bəyannaməsi çərçivəsində həyata keçirilən əməkdaşlıq gələcəkdə Azərbaycan və Türkiyənin beynəlxalq nəqliyyat və ticarət sistemində rolunu daha da gücləndirəcək.

Müttəfiqlik münasibətlərinin gələcək perspektivləri Türk dünyasının inteqrasiyası ilə də sıx bağlıdır. Azərbaycan və Türkiyə türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsinin əsas təşəbbüskarları kimi çıxış edirlər. Son illərdə türk dövlətləri arasında siyasi, iqtisadi və humanitar əlaqələrin inkişafı istiqamətində əldə olunan uğurlar göstərir ki, bu əməkdaşlıq artıq yeni mərhələyə qədəm qoyub. Şuşa Bəyannaməsi də Türk dünyasının birliyinin möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm siyasi sənəd hesab olunur.

Enerji təhlükəsizliyi sahəsində əməkdaşlığın inkişafı da gələcək münasibətlərin əsas istiqamətlərindən biridir. Azərbaycan və Türkiyə bu gün Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində mühüm rol oynayırlar. Yeni enerji layihələrinin həyata keçirilməsi, yaşıl enerji sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi və enerji marşrutlarının şaxələndirilməsi gələcək dövr üçün prioritet məsələlər sırasındadır. Bu sahədə birgə fəaliyyət hər iki dövlətin strateji əhəmiyyətini daha da artırır.

Rəqəmsal transformasiya, innovasiya və yüksək texnologiyalar sahəsində əməkdaşlıq da gələcək münasibətlərin mühüm istiqamətlərindən biri kimi ön plana çıxır. Müasir dövrdə dövlətlərin inkişaf səviyyəsi yalnız iqtisadi göstəricilərlə deyil, texnoloji imkanlarla da ölçülür. Azərbaycan və Türkiyə bu sahədə qarşılıqlı təcrübə mübadiləsini genişləndirməklə gələcəyin çağırışlarına daha hazırlıqlı şəkildə cavab verməyi hədəfləyirlər.

Prezident İlham Əliyev dəfələrlə vurğulayıb ki, Azərbaycan-Türkiyə birliyi təkcə iki ölkənin deyil, bütövlükdə regionun inkişafına xidmət edir. Şuşa Bəyannaməsi bu birliyin gələcəkdə daha da güclənəcəyini və yeni məzmun qazanacağını təsdiqləyən mühüm siyasi sənəddir. Müttəfiqlik münasibətlərinin hüquqi əsaslarının müəyyənləşdirilməsi qarşıdakı illərdə əməkdaşlığın daha sistemli və məqsədyönlü şəkildə inkişafına şərait yaradır.

Bu gün Azərbaycan və Türkiyə regionun gələcəyini müəyyən edən əsas aktorlardan biri kimi çıxış edir. Şuşa Bəyannaməsi isə göstərir ki, iki qardaş dövlət ortaq tarixdən güc almaqla yanaşı, gələcəyə də birlikdə addımlayır. Qarşılıqlı etimad, strateji tərəfdaşlıq və ortaq maraqlar üzərində qurulan bu münasibətlər gələcək nəsillər üçün də etibarlı əməkdaşlıq modeli olaraq qalacaq.

Vurğun Şirəliyev,

YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatınnı sədri

Neftçala Elektrik Şəbəkəsinin mühəndisi