Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərin suverenliyi və ərazi bütövlüyü beynəlxalq hüququn əsas prinsipləri kimi qəbul edilir. Lakin son onilliklərdə bəzi regionlarda bu prinsiplərin pozulması, uzunmüddətli münaqişələrin davam etməsi və beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qərarların icra olunmaması qlobal təhlükəsizlik sistemində ciddi problemlərin mövcud olduğunu göstərir. Bu baxımdan Azərbaycanın yaşadığı təcrübə və əldə etdiyi nəticələr beynəlxalq hüququn təmin olunması baxımından mühüm nümunə kimi diqqəti cəlb edir.

Bu məsələyə İlham Əliyev də XIII Qlobal Bakı Forumu çərçivəsində keçirilən “Keçid dövründə olan dünyada fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılması” mövzusunda çıxışında geniş toxunub. Dövlət başçısı çıxışında Azərbaycanın uzun illər davam edən işğal faktı ilə üzləşdiyini və beynəlxalq hüququn tələblərinin uzun müddət kağız üzərində qaldığını xatırladaraq bildirdi ki, ölkəmiz sonda öz gücünə arxalanaraq ərazi bütövlüyünü bərpa etməyə nail olub.

Prezident qeyd etdi ki, uzun illər ərzində Azərbaycan münaqişənin sülh yolu ilə həlli üçün bütün imkanlardan istifadə edib. Beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qərarlar və qətnamələr Azərbaycanın haqlı mövqeyini təsdiqləsə də, onların icrası təmin olunmayıb. Bu isə işğalın uzun müddət davam etməsinə səbəb olub və regionda sülhün təmin olunmasını əngəlləyib.

Bu reallıq fonunda Azərbaycan beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanaraq öz suveren hüququndan istifadə etdi və işğal altında olan ərazilərini azad etdi. Prezident İlham Əliyev çıxışında bu barədə danışarkən vurğuladı: “Biz işğal olunmuş əraziləri güc vasitəsilə azad etdik.” Bu ifadə Azərbaycanın apardığı mübarizənin mahiyyətini və beynəlxalq hüquqa əsaslanan mövqeyini aydın şəkildə ifadə edir.

Ərazi bütövlüyünün bərpası regionda yeni geosiyasi reallıqların formalaşmasına səbəb oldu. Uzun illər davam edən münaqişənin hərbi mərhələsinin başa çatması regionda yeni siyasi və iqtisadi imkanlar yaratdı. Bu reallıq Cənubi Qafqazda sülh, sabitlik və əməkdaşlıq üçün yeni perspektivlərin formalaşmasına zəmin yaratdı.

Azərbaycanın əldə etdiyi qələbə yalnız hərbi uğur kimi deyil, həm də beynəlxalq hüququn bərpası kimi qiymətləndirilir. Dövlət başçısının çıxışında vurğuladığı kimi, ərazi bütövlüyünün bərpası regionda davamlı sülhün təmin olunması üçün mühüm şərtlərdən biridir. Məhz bu səbəbdən Azərbaycan hərbi mərhələdən sonra siyasi dialoq və əməkdaşlıq mərhələsinə keçidi prioritet kimi müəyyənləşdirib.

Prezident İlham Əliyev çıxışında diqqətə çatdırdı ki, Azərbaycan münaqişənin başa çatmasından sonra sülh gündəliyi ilə çıxış edib və regionda uzunmüddətli sabitliyin təmin olunması üçün konkret təşəbbüslər irəli sürüb. Dövlət başçısının sözləri ilə desək, “biz sülhə siyasi yollarla nail olduq.” Bu fikir Azərbaycanın mövqeyini açıq şəkildə ortaya qoyur: hərbi qələbə sülhün alternativi deyil, əksinə, onun üçün əsas yaratmışdır.

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində bu təcrübə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Çünki bir çox regionlarda uzun illər davam edən münaqişələr göstərir ki, beynəlxalq hüququn təmin olunmaması yeni gərginliklərin yaranmasına səbəb olur. Azərbaycanın nümunəsi isə göstərdi ki, suveren hüquqların bərpası və ədalətin təmin olunması regionda sabitliyin və inkişafın əsas şərtlərindən biridir.

Bu gün Cənubi Qafqazda yaranmış yeni geosiyasi reallıq region ölkələri üçün də yeni imkanlar açır. Nəqliyyat layihələrinin həyata keçirilməsi, iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsi və regional inteqrasiyanın gücləndirilməsi üçün əlverişli şərait formalaşıb. Bu isə uzun illər davam edən qarşıdurma mərhələsindən əməkdaşlıq mərhələsinə keçidin mümkün olduğunu göstərir.

Beləliklə, Prezident İlham Əliyevin XIII Qlobal Bakı Forumunda səsləndirdiyi fikirlər bir daha göstərir ki, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası yalnız milli səviyyədə deyil, həm də beynəlxalq münasibətlər kontekstində mühüm hadisədir. Bu təcrübə göstərir ki, beynəlxalq hüququn prinsiplərinə əsaslanan mövqe, siyasi iradə və qətiyyətli siyasət nəticəsində ədalətin bərpasına nail olmaq mümkündür.

Aytəkin Mahmudova,

YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədri

İnteqrasiya təlimli İnternat tipli Gimnaziyanın direktoru